Trigolyn o Benybanc yn dathlu ei wobr Legion d’honneur gyda Jonathan Edwards

Heddiw fe dderbyniodd trigolyn o Benybanc, Mr Howard Francis, y Legion d’honneur mewn cydnabyddiaeth o’i rôl yn yr ymosodiad ar Normandi yn 1944, wrth Jonathan Edwards AS yn ysbyty Glangwili.

Yn nodi 70 o flynyddoedd ers glaniadau D-Day, fe gyhoeddodd Arlywydd Hollande y byddai’r holl gyn-filwyr oedd wedi cymryd rhan yn ymosodiad D-Day a arweiniodd at ryddhau Ffrainc yn derbyn y Legion d’honneur- sef arwisgiad mwyaf mawreddog Ffrainc. Yn brwydro yn yr ymgyrch, fe anafwyd Mr Howard Francis ar 27ain o Awst 1944 yn ystod gornest wrth frwydro dros Gatrawd Swydd Gaerwrangon.

Sefydlwyd y Legion d’honneur gan Napoléon Bonaparte yn 1802 a honno yw’r radd Ffrengig uchaf ar gyfer teilyngdod milwrol a sifil.
Bu Mr Howard Francis, sydd yn sâl, a’i deulu yn gweithio’n agos gyda Links, sef elusen a’i lleoliad yn Llanelli sydd yn gweithio’n agos gyda chyn-weithwyr milwrol ar draws De Cymru. Ond yn dilyn nifer fawr o geisiadau, hysbysebwyd roedd llwyth sylweddol yn aros cyn roedd modd dosbarthu’r wobr.

Yn dilyn dirywiad arwyddocaol yn iechyd Mr Howard Francis, fe gysylltodd ei deulu a Links â Jonathan Edwards AS. Fe wnaeth Mr Edwards cynrychiolaethau brys at yr Ysgrifennydd Gwladol dros Amddiffyn a Llysgennad Ffrainc, Sylvie Bermann, ac o fewn yr awr fe gadarnhaodd llysgenhadaeth Ffrainc y byddai’r fedal yn cael ei rhuthro.

Howard_Francis_Medal.jpg

Gofynnodd teulu Mr Francis os fyddai Jonathan Edwards AS mor garedig â chyflwyno’r Fedal i’w tad yn ystod ei arhosiad yn yr ysbyty. Cynhaliwyd y cyflwyniad bach personol ar ddydd Llyn 8fed o Awst ar Ward Tywi yn Ysbyty Cyffredinol Glangwili.

Dywedodd Jonathan Edwards AS:

“Mae’n anrhydedd llwyr i gyflwyno’r Legion d’honneur, sef arwisgiad fwyaf Ffrainc, i Mr Francis mewn cydnabyddiaeth o’i rôl yn D-Day fel rhan o ryddhad Ffrainc.

“Ar ôl darllen adroddiadau ynghylch rôl Mr Francis yn yr ymdrech, rwy’n ei darganfod bron yn amhosib dirnad aberth a dewrder milwyr fel Mr Francis yn ystod y rhyfel. Brwydrodd milwyr fel Mr Francis i gynorthwyo i greu byd gwell i ni gyd ac ni ddylwn byth anghofio eu haberthau i gyflawni hyn.

“Rwy’n hynod o falch ac mae’n fraint imi fod yma heddiw gyda Mr Francis i rannu’r foment hon, ac i gynorthwyo Mr Francis i dderbyn ei gydnabyddiaeth deilwng. Hoffwn ddiolch i Lysgennad Bermann a llysgenhadaeth Ffrainc am eu hymdrechion a chyflymder y llysgenhadaeth wrth gynorthwyo Mr Francis a’i deulu, er mwyn sicrhau bod Mr Francis yn derbyn ei gydnabyddiaeth deilwng.”

Ychwanegodd Links, elusen sydd yn gweithio gyda chyn-weithwyr milwrol:

“Mae LINKS wedi bod yn weithredol am dros 20 mlynedd ac yn bresennol mae’n gweithio gyda 120 o bobl drwy gydol y wlad. Un o’r darnau newydd o waith yw’r gwasanaeth a darparwyd i gyn- filwyr drwy’r Loteri Fawr. Mae’r gwasanaeth yma yn unig yn gweithio gyda thua 50 o unigolion mewn amrywiaeth o ddulliau yn cynnwys boreau NAAFI, gweithgareddau megis pysgota a bowlio ac maent hefyd yn gallu cael mynediad i’r gwasanaethau eraill y cynigwn.

“Mae gwasanaeth y cyn- filwyr, Combined Forces, newydd dderbyn gwobr arall wrth y Loteri Fawr, gwerth £418,312 i ehangu ein gwasanaeth i gyn- filwyr.

“Hefyd mae gennym gynllun ‘Ffrind’ yn cynnwys gwasanaeth ffôn i’r aelodau sydd yn gaeth i’r tŷ neu yn byw mewn ardaloedd anghysbell o’r wlad. Dyma fel gwnaethant gwrdd â Mr Francis sydd wedi cael ei gefnogi gan wirfoddolwr LINKS Chris Hill.

“Rydym yn hynod o ddiolchgar bod Mr Francis wedi derbyn yr anrhydedd teilwng ac rwy’n ddiolchgar am gymorth Mr Jonathan Edwards AS a sicrhaodd fod y fedal wedi cyrraedd Cymru yn ddiogel.”

Yn amgaeedig gyda’r fedal, ysgrifennodd Llysgennad Bermann:

“Hoffwn estyn fy llongyfarchiadau gwresog ar yr anrhydedd mawr mewn cydnabyddiaeth o’ch cylch milwrol a’ch rhan ddiysgog wrth Ryddhau Ffrainc yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

“Wrth i ni ystyried Ewrop mewn heddwch, ni ddylwn byth anghofio’r arwyr fel y chwi, a ddaeth o Brydain a’r Gymanwlad i gychwyn y rhyddhad o Ewrop drwy ryddhau Ffrainc. Mae ein rhyddid a diogelwch yn ddyledus i’ch ymrwymiad chi, oherwydd roeddech chi yn barod i beryglu eich bywyd.”

 


Byddwch y cyntaf i wneud sylw

Edrychwch yn eich e-bost am ddolen i fywiogi eich cyfrif.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.