Colofn Herald - Jonathan Edwards

Y Cymry yn y Coch

Un o’r manteision enfawr o fod yn Aelod Seneddol yw’r mynediad rhyfeddol i ystadegau ac adroddiadau amrywiol gan bob math o gyrff gwahanol. Ers fy nyddiau yn gweithio i fudiad Cyngor ar Bopeth rwyf wedi cael diddordeb enfawr ym maes dyled personol a sut mae tueddiadau gwario unigolion a theuluoedd yn gynyddol rhan allweddol o dyfiant economaidd. Mae’r elusen Step Change wedi darparu adroddiad pellgyrhaeddol yn amlinellu dyfnder problemau dyled pobl Cymru.

Mae’r adroddiad yn amcangyfrif bod 8% o bobl Cymru yn wynebu problemau dyled difrifol. Mae hyn yn gyfatebol i 193,000 o’n cyd-ddinasyddion. Ymhellach mae’r elusen yn credu bod 16% o boblogaeth Cymru yn byw dan amodau o anhawster ariannol. Swm rhyfeddol o uchel.

Y rheswm pennaf am ddyled yw gostyngiad mewn incwm (16%); salwch (15%), diweithdra (12%); gwahanu (10%); heb gadw cyllideb (10%); wedi defnyddio credyd ar gyfer costau byw (5%); blaenoriaethau gwario yn cynyddu (4%); budd-daliadau wedi gostwng (3%); a phrofedigaeth (2%).

Mae’r astudiaeth yn dangos yn glir pa mor fregus mae sefyllfa ariannol teuluoedd heddiw gyda 28% wedi profi digwyddiad bywyd a oedd wedi eu gadael mewn sefyllfa anodd yn ystod y ddwy flynedd diwethaf.
Cyfartaledd dyledion dyledus heb eu sicrhau (non-secured borrowing) cleientiaid yr elusen oedd £10,415. Benthyciadau personol, cardiau credyd, gorddrafft a chatalog roedd y prif fath o ddyledion gyda dyled benthyciadau diwrnod cyflog a chardiau siop hefyd yn amlygu.

Mae mwy na hanner o gleientiaid yr elusen mewn sefyllfa o ôl ddyledion ar filiau’r cartref. Y dreth cyngor yw’r bil mwyaf lle mae ôl dyled (36%); dŵr (30%); morgais (28%); rhent (27%); trydan (22%); nwy (16%) a’r drwydded deledu (8%).

Mae’r ystadegau yn gosod arolwg difrifol o sefyllfa ariannol pobl ein gwlad. Mae’r gwaith ymchwil yn dangos y pwysigrwydd o ddarpariaeth cyngor ariannol arbenigol am ddim i unigolion a theuluoedd mewn trafferth, ond yn fwy pwysig na hynny gwendidau cynaladwyedd system economaidd sydd wedi ei selio ar ddyled bersonol.

Mae 'na bedwar elfen yn gyrru tyfiant economaidd. Gwariant cyhoeddus gan gyrff Llywodraethol; allforion; gwariant defnyddwyr (chi a fi) a buddsoddiad gan y sector preifat. Ein gwariant ni fel unigolion a theuluoedd o bell ffordd yw’r elfen bwysicaf ac sy’n gyfrifol am dros 2/3 o dyfiant yr economi Prydeinig.

Ynghyd â’r ystadegau trist uchod mae yna stori o economi bregus iawn. Mae ein dyledion personol pellach yn gyfystyr â 84% o werth economaidd y Wladwriaeth. Mae’n amlwg nad yw gwersi chwalfa ariannol 2009 wedi eu dysgu a’r peryg yw wrth i ni aros am Gyllideb gyntaf Llywodraeth Boris Johnson mai strategaeth reaganomics sydd o’n blaenau. Roedd rheswm pam gafodd y polisi'r llys enw ‘Voodoo economics’ - ac fel arfer y tlotach yn ein cymdeithas bydd yn cael eu cosbi'r mwyaf.


Byddwch y cyntaf i wneud sylw

Edrychwch yn eich e-bost am ddolen i fywiogi eich cyfrif.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.