Gorllewin Cymru i elwa o’r fargen fwyaf ar gyllideb erioed

Fe fydd cymunedau Sir Gaerfyrddin a gorllewin Cymru yn elwa o’r fargen fwyaf a gytunwyd ar gyllideb erioed gan wrthblaid ers creu'r Cynulliad Cenedlaethol - dyna oedd y neges gan Blaid Cymru'r wythnos hon ar ôl iddi daro bargen un flwyddyn gwerth £119 miliwn gyda Llywodraeth Cymru.

Cyhoeddwyd cyllideb ddrafft Llywodraeth Cymru heddiw (Dydd Mawrth, 18eg o Hydref)

Yr Aelod Cynulliad lleol, Adam Price, yw Ysgrifennydd Cabinet cysgodol Plaid Cymru dros Gyllid a’r Economi. Dros yr wythnosau diwethaf fe arweiniodd trafodaethau ei blaid gyda Llywodraeth Cymru, wrth greu pecyn o fesurau er mwyn cynorthwyo i gyflawni gweledigaeth y blaid o Gymru glyfrach a chyfoethocach.

Dywedodd Aelod Cynulliad Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr trwy ddod i gytundeb ynghylch y gyllideb hon, “rydym yn cyflawni ein rôl fel gwrthblaid gadarn a chyfrifol- yn cydweithredu yn ymarferol gyda’r llywodraeth tra’n ei gorfodi i godi ei amcanion ynglŷn â beth allai cael ei gyflawni ar ran Cymru.”

Roedd gan drafodaethau’r gyllideb tri chategori:

  1. Blaenoriaethau polisi ar y cyd a adnabuwyd fel meysydd o dir cyffredin sydd yn adlewyrchu’r ‘Cytundeb i Symud Cymru Ymlaen’ a gytunwyd gan Blaid Cymru a Llafur ar ddechrau tymor y Cynulliad
  2. Blaenoriaethau gan Blaid Cymru a fydd yn derbyn arian ychwanegol
  3. Cynigion ar gyfer blaenraglen waith

Mae Plaid Cymru wedi llwyddo i sicrhau ymrwymiad o £119 miliwn gan Lywodraeth Cymru ar gyfer addewidion ei maniffesto, yn ychwanegol at £160 miliwn ar gyfer blaenoriaethau polisi a adnabuwyd fel tir cyffredin.


Fel rhan o’r cytundebau polisi ar y cyd rhwng Llafur a Phlaid Cymru, fe fydd cyllideb Llywodraeth Cymru yn cynnwys:

  • Blaenoriaethu gwaith i gyflawni 30 awr o ofal plant di-dâl ar gyfer rhieni sy’n gweithio, gyda £10 miliwn ar gael i gychwyn y cynllun yn 2017. Rhoddir arian ychwanegol wrth i’r rhaglen dyfu.
  • £88.3 miliwn yn ychwanegol tuag at brentisiaethau a sgiliau, wrth gyflwyno o leiaf 100,000 o brentisiaethau newydd i bob oed, gyda chyfanswm y buddsoddiad mewn prentisiaethau yn debygol o fod dros £400 miliwn dros y pum mlynedd nesaf.
  • Sefydlu Comisiwn Seilwaith Newydd, a Banc Datblygu Cymreig newydd i dyfu ein heconomi a chynyddu’r cyfalaf economaidd sydd ar gael i fusnesau, gyda £46 miliwn ychwanegol wedi sicrhau.
  • £16 miliwn er mwyn sefydlu Cronfa Driniaethau Newydd, i roi terfyn ar y loteri cod post am gyffuriau a thriniaethau newydd, gyda dros £350 miliwn o nawdd ychwanegol ar gyfer iechyd yn 2017-18 i gefnogi addysg a hyfforddiant i weithwyr iechyd proffesiynol.
  • Fel rhan o flaenoriaethau ychwanegol Plaid Cymru yn y trafodaethau yna, mae’r blaid wedi sicrhau:
  • £30 miliwn i addysg uwch ac addysg bellach, yn cynorthwyo i bontio’r bwlch nawdd a galluogi myfyrwyr i wneud cynnydd at gymwysterau o ansawdd uwch;
  • £25 miliwn o nawdd ychwanegol ar gyfer cynghorau lleol, er mwyn amddiffyn gwasanaethau lleol rhag y toriadau llym y byddant yn disgwyl o doriadau pellach gan y llywodraeth;
  • £20 miliwn er mwyn cynyddu gwariant ar wasanaethau iechyd meddwl
  • Nawdd cyfalaf gwerth £15 miliwn ar gyfer cyfarpar diagnostig newydd megis sganwyr MRI a CT.
  • £3 miliwn ar gyfer cynllun peilot i roi diwedd ar dalu am barcio mewn trefi bach ac er mwyn darparu maes chwarae gwastad yn erbyn datblygiadau siopa y tu allan o’r dref;
  • £7 miliwn ychwanegol yn ysgolion meddygol ac addysg i weithwyr iechyd proffesiynol;
  • £1 miliwn i gynorthwyo gyda gofal diwedd oes;
  • 0.5 miliwn i sefydlu clinig anhwylderau bwyta.
  • £5 miliwn ychwanegol i ‘Croeso Cymru’, er mwyn cynorthwyo i hybu a gwerthu Cymru i’r byd ac i annog twristiaeth.
  • £1.5 miliwn i hybu rhaglen Llwybrau Diogel i Ysgolion
  • £2 miliwn ar gyfer Cronfa Seilwaith Porthladdoedd i ddatblygu ein canolbwyntiau allforio.

Fe fydd Sir Gaerfyrddin a gorllewin Cymru yn elwa o fuddsoddiad ychwanegol yn y ddarpariaeth o ofal plant, gwasanaethau lleol, gwasanaethau iechyd a lles, yn ogystal â phrosiectau isadeiledd mawr. Yn ychwanegol at gael budd o’r rhaglen gwariant sylweddol yn iechyd, addysg, prentisiaethau a sgiliau, fe fydd Sir Gaerfyrddin yn elwa yn benodol drwy:

  • Yr ymrwymiad i gyflymu ffordd osgoi Llandeilo wrth archwilio’r defnydd o gyllid ychwanegol o Ddatganiad Hydref Llywodraeth y DU ym mis Tachwedd;
  • Cynnydd o 3.5% i gyllid Amgueddfa Genedlaethol Cymru sydd yn cynnwys Amgueddfa Wlân Cymru yn Nrefach Felindre, a chynnydd cyllid gwerth 3.5% ar gyfer Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Bydd y ddau yn cynorthwyo i ddiogelu ein treftadaeth ar gyfer cenhedloedd y dyfodol;
  • £5 miliwn ar gyfer Cymraeg I Oedolion ac Asiantaeth Iaith Genedlaethol - Y Canolfan Dysgu Cymraeg Cenedlaethol a’i ganolfan yng Nghaerfyrddin;
  • Archwiliad dichonoldeb llawn ynglŷn ag ail-agor y rheilffordd o Gaerfyrddin i Aberystwyth;
  • Cynllun peilot i roi diwedd ar dalu am barcio mewn trefi, gyda Rhydaman, Llandeilo, Llanymddyfri a Chastell Newydd Emlyn ar flaen rhestr o flaenoriaethau lleol Plaid;
  • Ymrwymiad i ddatblygu model rhyddhad trethi busnes newydd, amgen a sefydlog i fusnesau bach; ynghyd a
  • Cyfalaf ychwanegol gwerth £46 miliwn i Fanc Datblygu Cymru a fydd yn datgloi cyllid i fusnesau gorllewin Cymru.
  • Ymrwymiad i gefnogi’r bartneriaeth rhwng Prifysgol Abertawe a’r Coleg Milfeddygol Brenhinol i ddatblygu meddyginiaeth filfeddygol ar gyfer iechyd a lles anifeiliaid yng Nghymru, yn cynnwys cefnogaeth ariannol i’r rhaglen fel rhan o drafodaethau cyllideb y dyfodol.

Yn gwneud sylw ar fargen y gyllideb, dywedodd yr Aelod Cynulliad Adam Price:

“O gychwyn y Cynulliad hwn, bu Plaid Cymru yn benderfynol o gyflwyno gwir fanteision i bobl Cymru. Rydym yn cyflawni ein rôl fel gwrthblaid gadarn a chyfrifol- yn cydweithredu yn ymarferol gyda’r llywodraeth tra’n ei gorfodi i godi ei amcanion ynglŷn â beth allai cael ei gyflawni ar ran Cymru.

“Rydym wedi llwyddo i fwrw ymlaen â rhai o’n blaenoriaethau allweddol yn y Compact gwerth £160 miliwn i Symud Cymru Ymlaen, a heddiw yr ydym yn cyhoeddi’r pecyn hwn gwerth £119 miliwn fydd yn cyflwyno manteision i bawb yng Nghymru.

“Bydd y fargen ar y gyllideb a sicrhawyd gan Blaid Cymru yn golygu mwy o fuddsoddi mewn hyfforddiant meddygol, diagnosis cynt i bobl yr amheuir bod cyflyrau fel canser arnynt, a buddsoddiad ychwanegol o £20 miliwn mewn gwariant ar iechyd meddwl, fydd yn golygu y bydd therapïau siarad a gwasanaethau eraill ar gael, yn enwedig i bobl ifanc.

“Ni fydd ein cynghorau lleol bellach yn wynebu toriadau enwol i’w cyllidebau. Rydym wedi sicrhau cyllid i filoedd fwy o brentisiaethau o safon uchel, a buddsoddiad enfawr o £30m yn ein prifysgolion a’n sefydliadau Addysg Bellach. Yr ydym hefyd wedi sicrhau buddsoddiad mewn prosiectau seilwaith a allai arwain at adeiladu ffyrdd newydd, rheilffyrdd a llwybrau beicio ledled Cymru.

“Hefyd, bydd yr arian ychwanegol yr ydym wedi ei sicrhau ar gyfer y celfyddydau yn golygu cynnydd gwerth o leiaf 3.5% yng nghyllideb Cyngor Celfyddydau Cymru, Amgueddfa Genedlaethol Cymru, y Llyfrgell Genedlaethol, a Chyngor Llyfrau Cymru. Dioddefodd yr holl sefydliadau hyn doriadau yn eu cyllidebau dros y blynyddoedd diwethaf. Hefyd byddwn yn gweld buddsoddiad enfawr o £5 miliwn yn yr iaith Gymraeg, ac yn benodol y rhaglen Cymraeg i Oedolion."

Yn sylwi ar sut mae’r gyllideb yn ymwneud a Sir Gaerfyrddin a gorllewin Cymru, ychwanegodd Adam Price:

“Rwy’n hynod o falch i ddweud y bydd Sir Gaerfyrddin yn elwa ar fargen y gyllideb. Rydym wedi sicrhau gwir fanteision i’n cymunedau ar gyfer y flwyddyn ariannol newydd, a sicrwydd ar gyfer prosiectau hir dymor.

“Rwy’n falch iawn o sicrhau cronfa i gychwyn y trosglwyddiad o barcio rhad mewn trefi bach, mwy o fuddsoddiad ar gyfer ein hamgueddfa leol, archwiliad wedi ariannu ynglŷn ag ail-agor y rheilffordd o Gaerfyrddin i Aberystwyth ac ymrwymiad i gyflymu ffordd osgoi Llandeilo petai arian newydd yn dod o Ddatganiad Hydref y Canghellor ym mis Tachwedd.

“Wrth gwrs mae’r pethau yma yn ychwanegol at yr arian ychwanegol rydym wedi sicrhau ledled Cymru ar gyfer ein gwasanaethau iechyd, cynghorau lleol a busnesau, nid o leiaf y cytundeb i ddatblygu model rhyddhad trethi busnes newydd ar gyfer cwmnïoedd bach.

“Safle Plaid Cymru wrth gychwyn y trafodaethau oedd sicrhau bargen a fyddai’n ein cynorthwyo ar y ffordd i gyflawni Cymru glyfrach a chyfoethocach. Fe fydd ein cytundebau - oddeutu £279 miliwn yn eu cyfanrwydd- yn dod â chyllid ychwanegol er budd pob oed a diwydiannau."


Byddwch y cyntaf i wneud sylw

Edrychwch yn eich e-bost am ddolen i fywiogi eich cyfrif.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.