Gwleidyddion yn galw am ymchwiliad Cynulliad i uniad asiantaeth tai

Mae gwleidyddion Sir Gar Adam Price AC a Jonathan Edwards AS wedi galw am Ymchwiliad Pwyllgor y Cynulliad Cenedlaethol i’r uniad rhwng Asiantaethau Tai ‘Tai Cantref’ a Wales and West.

Gwrandewch i Jonathan Edwards AS yn siarad am Gymdeithas Tai Cantref ar Radio Cymru heddiw.

Wrth drafod pryderon dros rol Llywodraeth Cymru yn yr uniad a’r diffyg ymgynghori gyda thenantiaid ar ran Tai Cantref, mae’r ddau o Blaid Cymru’n dadlau y byddai ymchwiliad yn galluogi archwiliad i drosolwg rheoliadol Llywodraeth Cymru o Dai Cantref.

Mae pryderon eraill dros rol Llywodraeth Cymru’n cynnwys y rhesymeg y tu ol i ymchwiliad statudol i Dai Cantref, a lansiwyd gan Lywodraeth Cymru ac a gafodd ei gynnal gan gwmni o Lundain, Campbell Tickell. Nid yw canfyddiadau’r ymchwiliad erioed wedi eu cyhoeddi.

Arweiniodd yr ymchwiliad at sefyllfa ble’r oedd Tai Cantref yn wynebu’r posibilrwydd o fethdaliad pe bai cyfranddalwyr yn gwrthod uno gydag Asiantaeth Tai Wales and West yn dilyn pryderon a godwyd gan fenthycwyr ariannol Tai Cantref.

Gyda chyfranddalwyr Tai Cantref yn penderfynu i uno gydag Asiantaeth Tai Wales and West yn dilyn pleidlais nos Fawrth (23ain Awst) mae Mr Price a Mr Edwards wedi galw am i’r addewidion a wnaed i sicrhau gwaith lleol, parhad darpariaeth yr iaith Gymraeg yng ngwaith Tai Cantref, a’r defnydd o gytundebau lleol gan Asiantaeth Tai Wales and West gael eu hanrhydeddu.

Dywedodd Adam Price AC:

“Byddai ymchwiliad gan y Cynulliad Cenedlaethol yn cyflwyno tryloywder hollbwysig i’r uniad hwn.

“Dylai gynnwys archwiliad manwl o rol Llywodraeth Cymru yn eu capasiti rheoleiddio a gredwn i fod wedi cyfrannu’n uniongyrchol at dranc Tai Cantref, ac yna’r uniad gydag Asiantaeth Tai Wales and West.

“Byddai ymchwiliad yn sicrhau cyhoeddiad canfyddiadau ymchwiliad statudol Llywodraeth Cymru i Tai Cantref – cam angenrheidiol o ystyried mai canfyddiadau’r adroddiad hwnnw oedd nid yn unig yn sail i’r uniad ond hefyd a wthiodd Tai Cantref yn agos at fethdaliad ariannol.

“O ystyried cryfder yr opsiynau eraill oedd ar gael i Tai Cantref, megis cefnogaeth gan awdurdod lleol ac asiantaethau tai lleol eraill, mae cyfle i bwyllgor y Cynulliad ystyried a oes angen newid deddfwriaeth bresennol i alluogi agwedd fwy deinamig tuag at ddarpariaeth cartrefi cymdeithasol yng Nghymru.

“Yn y cyfamser, serch hyn, mae angen i Asiantaeth Tai Wales and West sicrhau fod eu haddewidion ar ddiogelwch swyddi a gwaith lleol yn cael eu hanrhydeddu, a’u bod yn bodloni disgwyliadau staff a thenantiaid drwy weithredu’r gyfan gwbl drwy gyfrwng y Gymraeg.”

Dywedodd Jonathan Edwards AS Plaid Cymru dros Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr:

"Mae'r cyfuno hyn yn codi llu o gwestiynau ac felly dylid cynnal ymchwiliad i sicrhau craffu llawn.

"Mae dadl gref iawn i'w gwneud fod gweithredoedd llawdrwm Llywodraeth Cymru wedi arwain yn uniongyrchol at gwymp Landlord Cymdeithasol Cofrestredig, gan fygwth parhad darpariaeth ac ansawdd gwasanaeth cartrefi cymdeithasol yng ngorllewin Cymru.

"Mae fy mhrif bryderon wedi bod ynghylch diffyg ymgynghori gyda thenantiaid, a'r diffyg tryloywder yn y broses bidio. Byddai ymchwiliad yn taflu goleuni ar y materion hyn a rol Llywodraeth Cymru yng nghwymp Landlord Cymdeithasol Cofrestredig.

"Rwy'n mawr obeithio y bydd Aelodau Cynulliad yn ystyried ymchwiliad i'r cyfuno hyn i sicrhau darpariaeth effeithlon cartrefi cymdeithasol yng Nghymru, i sicrhau na fydd tenantiaid na gweithwyr y sector cartrefi cymdeithasol yn gorfod wynebu'r fath amwysedd ac ansicrwydd sydd wedi plagio'r cyfuno hyn."

DIWEDD


Byddwch y cyntaf i wneud sylw

Edrychwch yn eich e-bost am ddolen i fywiogi eich cyfrif.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.